terug dinsdag, 13 sep 2011 - 10:41

Rijk vorstengraf uit prehistorie van 'Maasvorst'

UDEN - Bronzen arm- en enkelbanden, spelden en vlechtringen, toiletgerei en delen van een lijkwade hebben archeologen van de Universiteit Leiden gevonden in het ongewoon rijke graf van een prehistorische vorst(in). Het graf ligt in het natuurgebied De Maashorst in Uden. De vorst(in) is er 2600 jaar geleden midden in een uitgestrekte begraafplaats uit de late prehistorie met veel uiterlijk vertoon begraven.



Morgen, woensdag 14 september, worden in het Museum voor Religieuze Kunst in Uden de vondsten gepresenteerd. De tentoonstelling wordt om 15.00 uur geopend door staatssecretaris van cultuur Halbe Zijlstra.


Eerste onderzoek 1923
De archeologen van de Universiteit Leiden waren niet de eersten die hier gegraven hebben. In 1923 heeft het Rijksmuseum van Oudheden uit Leiden al 38 grafheuvels onderzocht van deze prehistorische begraafplaats die vernoemd is naar de Slabroekse Heide. Daarbij kwamen 22 urnen aan het licht waarvan een aantal ook in de tentoonstelling is te zien. In de urnen zaten crematieresten met in een aantal gevallen ook een bescheiden grafgift.



Opgraving 2010
Bij het onderzoek in 2010 waren alleen de greppels die rond de grafheuvels werden aangelegd nog te herkennen. Ondanks dat zijn er nog 16 begravingen gevonden. Een daarvan sprong in het oog. De persoon die hier was bijgezet was niet gecremeerd, maar zorgvuldig begraven in een kuil van ruim 1,5 meter diep. Daarnaast bleek dat hij of zij een groot aantal grafgiften had meegekregen. De metalen voorwerpen zijn niet ter plaatse opgegraven, maar in meerdere blokken gelicht. Restauratoren van atelier Restaura hebben de slecht geconserveerde en zeer fragiele objecten op basis van röntgenfoto’s een voor een uitgeprepareerd en geconserveerd. Zo konden archeologen de details van een uniek graf uit de vroege ijzertijd zeer gedetailleerd vaststellen.


Een vorst of vorstin?
Van de stoffelijke resten is nagenoeg niets bewaard gebleven zodat niet kan worden vastgesteld of er een man of vrouw begraven ligt. In Zuid-Duitsland komen dergelijke sieraden en toiletgerei zowel in vrouwen- als mannengraven voor. Wat wel duidelijk is dat het een belangrijk persoon moet zijn geweest binnen de lokale gemeenschappen die het gebied bewoonden. Een status die door nazaten zeer zorgvuldig vereeuwigd is in haar of zijn graf.



Meer vorsten
De prehistorische begraafplaats Slabroekse Heide ligt op korte afstand van twee grafvelden uit dezelfde periode waarvan het beroemde Vorstengraf van Oss en het recentelijk ontdekte Vorstengraf van Zevenbergen deel uitmaken. Alle vorstengraven dateren uit circa de zevende eeuw voor Christus. Het voorkomen van meerdere vorstengraven uit de vroege ijzertijd zo kort bij elkaar is uniek voor Nederland, en geeft nieuwe inzichten in de sociale verhoudingen destijds.


Unieke reconstructie
In het kader van het provinciaal en Europees gesubsidieerde programma ‘Verleden van een bewogen landschap’ is in het natuurgebied De Maashorst in Uden een reconstructie opgericht van de prehistorische begraafplaats Slabroekse Heide. Op deze wijze wordt dit bijzondere landschap ontsloten en beleefbaar gemaakt.


Presentatie
Woensdag 14 september wordt in het Museum voor Religieuze Kunst in Uden de tentoonstelling geopend, waarin voor het eerst de ‘Vorst(in) van de Maashorst’ wordt gepresenteerd. De tentoonstelling loopt tot het einde van het jaar. Tegelijkertijd wordt ook het eerste exemplaar van een bijbehorend boek over de bewoningsgeschiedenis van De Maashorst overhandigd aan de staatssecretaris.